Archive for the ‘Deneme’ Category

Her şey bir şeydir (Birleşik alan teorisi). Bu gün Yeni Şafak’ta yazan arkadaşın sandığının aksine kültür işleri Kültür Bakanlığı, eğitim işleri Milli Eğitim Bakanlığı, din ve ahlak işleri Diyanet’in tekelinde de uhdesinde de değildir. Sanatı bilimden, eğitimi ticaretten, medyayı sanayiden ayırmak ümkün değildir. Onun içindir sorunlara bütüncül bakışın zarureti, paradigma veya medeniyet inşası tasavvuru.

Bir insanın hasta olduğu ilk bakışta biribirinden bağımsız hatta alakasız gibi gözüken bir çok semptomdan teşhis edilebilir. Toplumlar da insanı mimikler. Toplum sağlığının iyi olmadığı yargıdan yürütmeye, spordan dine, eğitim seviyesine bir çok farklı kategorilerde yapılan gözlemlerden teşhis edilebilir. Alakasız sandığımız şeyler alakasız değildir, aslında aynı hastalığın vecheleri, tezahürleridir.

Bu yüzden problemlere yaklaşırken sorunların her birini tanımlayamıyorsak tanımlanabilir, çözülebilir üstesinden gelinebilir öğeleri seçer bunlara çözüm üretiriz. Bunu yaptığımızda bakarız ki, o tanımlayamadığımız, kontrol edemediğimiz sorunlar da yavaş yavaş ortadan kalkıyor. Örneğin eğitimin kültürün kalitesini yükseltirseniz, ekonomide bunun direkt etkisini görürsünüz; dış politikada, hatta toplumun genel fiziksel sağlığında da.

Bu girizgahtaki gaye neden liyakat sorununu çözdüğünüzde neden ahlak, din, eğitim, teknoloji, dış ticaret gibi pek çok alanlardaki meydan okumanın üstesinden gelinmeye başlandığını göreceğimizi vurgulamaktı.

Neden liyakat sorusunun daha basit bir cevabı da var. Ahlak, sadakat vb ölçülerin aksine liyakat oldukça somut, objektif ölçülebilir kriterler manzumesidir. Liyakatsiz kimselere taşıyamayacakları görevler vermek bir yolsuzluk türü olduğu gibi maddi yolsuzluklar da bir liyakatsizlik türü olarak mülahaza edilebilir. Tabii ki ahlak, “hakikate sadakat”, zeka, birikim örtüşen kategorilerdir ve her birinin bir puanlama değeri vardır. Önemli olan sınavı (imtihanı) doğru oluşturmaktır.

AK Parti ve liyakat (daha&helliip;)

Reklamlar

Read Full Post »

köylü2şehirli
Şehirli -köylü, Cumhuriyet’in kuruluşundan beri lisanımızda yaygın kullanımdaki kod-kelimelerdendir.
Kod olmasına koddur ama tek kodlaması yoktur. En geniş manada bilgisiz, görgüsüz şehrin adab-ı muaşeretini bilmeyen, kültürel olarak zayıf kalmış tipidir “köylü” ve zıddı da şehirli. Kodlama farkları modayı iyi takip etmeyen, muhafazakar, mazbut, mutaassıp kimselere “köylü” deme şeklinde de tezahür eder kendinden menkul “beyaz Türk” Kahverengiburunlubeyazeskikaptan (nam-ı diğer başkıro) türü tiplerde.

Ama kavram veya metaforun normatif bir karşılığı vardır. Köyde nisbeten kuralların az olduğu (trafik, bilimsel, kültürel faaliyetler, telekomunikasyon, modernitenin diğer nimetleri ) insanların hızla şehre göç etmesi gerçeği şehirde bir takım uyum sorunları yarattığı ve çoğunluk haline gelince şehrin kurallarını değiştirmesi veya kuralsızlığı geçerli kural veya “racon” yapması gibi bir sosyal sorunla karşı karşıyayız. (şimdi Ankara’ya sokulmayan Aşık Veysel, Kızılay’a sokulmayan ”memleketin efendisi” konularına girerek sadedden uzaklaşmayalım).
(daha&helliip;)

Read Full Post »

between_dream_and_reality_by_inpluvia-d5p86yrFethullah sayesinde artık, hepimizin diline pelesenk olan “algı operasyonu” üzerinde düşünmeye değer bir ifade. Basitçe, bir eylemin aslında ifade edilen gayeye hizmet etmek için değil, sırf insanların algıları üzerinde etki oluşturmak için yapılıyor” manasında bir ifade – ki kendisi de bir algı operasyonu aracı olabilir. Birazcık tüme varım yaparsak, halkla ilişkiler (Piyar, PR- public relations), imaj oluşturma (image making), iletişim stratejisi-“bilimi”(!) gibi hızla matah hale gelen kavramlar da “algı operasyonu” ‘nun türevleridirler.

“Olduğun gibi görün, yoksa göründüğün gibi olmaya mecbur kalırsın” diyen Mevlana’nın hilafına bu günün hakim kültürü “ne olduğun önemli değil, nasıl göründüğündür önemli olan” diye bağırıyor kulaklarımızı yırtarcasına. Aksi takdirde, örneğin neden “image maker” ‘a ihtiyaç duysun ki insan, eğer “imajı” ile problemli değilse? Neden plastik cerraha ihtiyaç duyarsa ondan. Olduğundan farklı, daha pozitif görünme ihtiyacı değilse nedir neden? Bu bir sahtekarlık değil midir peki? Belki duymuşsunuzdur haberlerde, Çin’de bir adam doğan çocuğunun yüzünü görünce araştırmış, karısının evlenmeden önce bir kaç estetik ameliya geçirdiğni keşfetmiş ve aile mahkemesinin yolunu tutmuş!

Yale kilitleri ve Singer dikiş makineleri

Her ikisi de en az 200 senelik geçmişi olan şirketler. Çocukluğumda Yale demek kilidin en iyisi demekti; Singer de dikiş makinesinin.Rahmetli annemin bir Singer sahibi olduğunda yaşadığı ender mutlluluk anlarından biri hala gözümün önündedir. Ama ne Yale ne Singer’in reklamını bir yerde gördüğümü hiç hatırlamıyorum. Doğrusu bu günkü durumlarını da bilmiyorum ama 200 kusür yıllık “kalıcı güven sembolü” olmalarını reklama değil malın kalitesine borçlu olduklarını biliyorum.

Bu tespit için çok söz vardır “iyi mal kendi reklamını yapar” vb.

“Sırf reklam iletişim, imaj, PR” vb sayesinde kalıcı bir başarı yakalamış mal da yoktur, şirket de ve insan da. Tabii ki “başarı” tanımını değiştirirseniz, “salla beni salla” eserinin müellifi başarılı bir müzisyen de diyebilirsiniz, Gerorge W. Bush hatta Kılıçdaroğlu da başarılı devlet adamları olabilir. (daha&helliip;)

Read Full Post »

Ne komplo teorisyeni ne de toptan redci olmak adamı entel veya lümpen yapar. Kişinin görünür rütbe-i aklı ferasetinde. Keşke medyada da kanaat önderlerimiz için böylesi bir çetele tutulsa da kimi okuyacağımıza, dinleyeceğimize karar vermek için liyakat kriteri olarak kullansakKomplo-Teorilerimiz-Star

Bekir L. Yıldırım/Yazar

Kavgalarımız kızıştıkça kullandığımız lisanın, kavramsallaştırmalarımız, tasvirlerimiz, teşbihlerimizin kalitesi de hızla irtifa kaybediyor. Fikir ve ifade vasatlaşması paralel cereyan ediyor. Komplo teorisi (conspiracy theory) ifadesi tek örnek değil ama içinden geçmekte olduğumuz fırtınalı zamanlarda çok kullanılan, bu kullanım ile de bir entelektüel şantaj vasıtası haline getirilen bir adlandırma olduğu için kavramı biraz irdelemek yararlı olur. Mesele sadece kavramın yanlış manada kullanılması gibi günlük fikir tartışmalarımızda pek çok örneği bulunan dil yaresi sorunu değil, bu yolla bir takım alternatif fikirleri marjinalize edip, elitist-egemen gözlüklerini mecburiyet haline getirmektir bu yazının konusu olan tenkid.

Holokost sırasında ölen Yahudi sayısının altı milyondan çok daha az olduğu, İran’ın ilk seçilmiş Başbakanı Musaddık’ın CIA-Şah işbirliği ile devrildiği, ABD’nin aya gidişinin Rusya ile uzay yarışı hırsı ile ürettiği bir Hollywood prodüksiyonu olduğu, Şili’de Allende’yi deviren darbenin arkasında CIA olduğu, Viet Nam Savaşı sırasında Mai Lai köyünün tüm nüfusunun katledildiği ve üstünün örtüldüğü, Nixon’un Demokrat Parti aleyhine espiyonaj yaptırdığı, 11 Eylül saldırılarının ABD’nin içerden destek ile yapıldığı, İran-Irak savaşı sırasında, İsrail’in ABD ‘derin devleti’nin de desteği ile İran’a silah sevk ettiği, I. Körfez Savaşı sırasında ABD’nin bilerek sivil hedefleri askeri ilan ederek bombaladığı, Mursi’nin devrilmesinde Mısır Ordusu, ABD ve İsrail’in ortak rol aldığı, Gezi’nin faiz lobisi, Batı’daki Erdoğan fobisi olan ülke liderleri, STK’lar ve muhtelif ünlü bireylerin yerli Erdoğan muhalifleri ile işbirliği ile kotarıldığı, resmi devletten farklı ajandaları, sadakatleri ve organizasyonu olan bir paralel yapının varlığı, Gülen Cemaati ile CHP, İstanbul sermayesi ve muhtelif sol grupların Erdoğan’ı devirmek için iş birliği yaptığı gibi iddiaların hepsi komplo teorisidir veya idiler.

Devamı Star, Açık Görüş’te

Read Full Post »

Bu yazıyı birbuçuk ay kadar önce bir gazete için yazmıştım ama burada yayınlamayı daha uygun buldum.

Komplo mu olduğu spontane mi olduğu, çoğunlukla da komplo kelimesinin farklı tanımlarını kullanarak, tartışılan Gezi kalkışması üzerine dış bağlantılardan bolca söz edildi. Protestolara destek veren dış mihrakların bir çoğu , yeminli Erdoğan düşmanları, Türkiye düşmanları veya mevcut hükümeti zor duruma sokmakta konujunkturel menfaati olan entiteler olduğu veridir. Ama içerde olduğu gibi dışarda da müzmin bir İslamofobi veya Türkiye düşmanlığı ile suçlanamayacak bir çok özel veya tüzel kişilerin de desteği alınmıştı. Bunlar arasında Uluslarası Af Örgütü (AI), Uluslarası Insan Hakları Izleme Komitesi (HRW) gibi STK ve Joan Baez, Vanesa Redgrave, Sean Penn, Susan Sarandon gibi liberal, bazıları geçmişte Filistin’e destek vermiş, Irak Savaşı’na karşı çıkmış sanatçılar ve Noam Chomsky gibi entelektüel omurgaları ile temayüz etmiş aydınlar da vardı. Kısacası , komplo veya değil, Gezi Parkı’ndan tweetleyen bir avuç y-generasyonu veya global bir propaganda ağı, iyi çalışılmış olduğu su götürmez.

Madonna, Susan Sarandon ve hatta Joan Baez’in nasıl “bilgilendirildiği” ve anında ikna edildiğini anlamak çok zor değildi zihnim için. Ama Noam Chomsky çapında bir entellektüeli Cem Boyner ‘den Jerusalem Post’a bir yığın “strange bedfellows” (uygunsuz yatak arkadaşları) ile aynı frekansa getirmek her babayiğidin karı olmamalı idi. Ben de kendisine Gezi hakkında hangi verilere sahip olduğunu, hangi ahlaki ilkelerin onu çapulcu olmaya ittiğini sordum e-posta ile. Cevabı mealen şu idi: (daha&helliip;)

Read Full Post »

Alman filozofu Frederich Nietzsche’nin Zerdüşt Böyle Dedi kitabında “Tanrı öldü” dediğini okuyalı 40 yıla yaklaştı. Üniversite’ye yeni başlayan bir öğrenci olarak bundan diğer fikirleri konteksti içerisinde çıkarımım insanlığın yaşadığı ahlak buhranına yergi idi.

Son yıllarda, özellikle internet ortamında bir çok yerde çeşitli fikirlere mensup kimselerin bunu yorumlayışlarına bakınca “bu benim okuduğum Nietzsche değildi” dedim. Özellikle bir çok ateistin bunu ateizmin propagandası için malzeme yapmalarını çok sığ buldum. Oysa Nietzsche “Tanrı öldü” ifadesinin arkasından “onu biz öldürdük” demesi dahi herhalde insanların maneviyattan, Allah’ın tüm yüce dinler vasıtası ile insanların yaşamasını istediği ahlaki normalardan uzaklaşmalarının kritiği olduğunu anlamak zor değildi. Sonradan sağda solda yapılan yorumlarda onun aynı zamanda içinde yaşadığı Avrupa’daki Hristiyan Tanrısı’ndan spesifik olarak bahsettiği ve bu şekilde zamanın Hristiyan Avrupası’ndaki din adamlarının “Tanrısı” ile problemlerini anlatıyor. Kısacası ifadeyi ben hala ilahiyattan çok insanlığın hal-i pür melali ile alakalı olarak okurum. Nietzsche’nin diğer yazıları gibi.

Düşünen, dünyasında olanlara duyarlı, hakikat arayışındaki her nodern insan herhalde kendi yaşadığı zamanlar için benzeri ümitsizlik psikolojisine girmiştir; benim bir süredir yaşadığım gibi. Biliyorum “dünya imtihan dünyası” ama hayatınızın tamamında ve sizden önce de dünyayı yönetenlerin şeytanın çocukları olduğu ve yönetilenlerin da derin ahlaki zaaflardan muzdarip olduğu görüntüsü karşısında sınav ister istemez zorlaşıyor, bazılarımız için, ben mesela. (daha&helliip;)

Read Full Post »

Bir kaç yıl önce, İsrail Gazze’deki son büyük katliamı devem ederken.. Zaman Gazetesi’nde bir yazı çıkmıştı Ahmet Selim imzalı. Gazze’den demir atolyesinde yapma roketlerden İsrail’e atan gençleri, Hamas’ı sigaya çekiyordu “savaş böyle olmaz, nizami ordular arasında olur, ne hakkın var İslam dünyasını savaşa sokmaya” falan diyerek. Gavurlar dahi böyle diyenlere “blaming the victim: Kurbanı suçlamak) diyordu. Ona cevaben yazdığım yazıda aynen şöyle demişim:

Bak Ahmet Efendi,
Ahirette komşu olarak senin ilim ve irfanından mahrum kalmış, Şeyh Ahmet Yasin’i de, Rantissi’yi de, Yusuf El Karadavi’yi de Filistinli şehit bebeleri, gençleri kadınları da, intihar bombacılarını da, yanlış yaptığını senden öğrendiğimiz Hasan Tahsin’i de Sütçü İmam, Kara Fatma ve diğer Kurtuluş Savaşı teröristlerimizi de sana tercih ederim.

Sanıyorum aynı yazıda “Gazze’de Siyonist Katil’in buldozerinin altından çocukları çıkarmaya çalışırken ezilen Rachel Corrie ile komşu olmayı sana yeğlerim” de demiştim.

Buradan ne anlaşıiıyor? Sıkça hatırlatrım fetva mercii olmadığımı, malümün ilamı olsa da. Ama yüreğimi, beynimi ben kontrol ederim; kiralık değil. Benim vücudumdaki her hücre ait olduğum milletin “kötülük gördüğünde eli ile, dili ile düzeltenler” milleti olduğunu haykırıyor din hanesinde ne yazdığına bakmaksızın. Daha önceki yazımda bahsettim, bir kaç örnekle destekleyeyim neden “Müslüman” tanımlamasının benim için fazla bir referans değerinin kalmadığını.

Bizim darbecilerin aksine Sisi pek de “laik” değilmiş. Laiklik şöyle dursun eşi peçeli imiş! Aman y-generasyonu duymasın! Sosyolojileri bozulur! (daha&helliip;)

Read Full Post »

Older Posts »